Sanofi
A A A

ZAKAŻENIE UKŁADU MOCZOWEGO

co_boli_polaków_nospa_2

Co znajdziesz w tym artykule?

Zakażenie układu moczowego (ZUM) – Co to jest?

Zakażenie układu moczowego jest to obecność drobnoustrojów (najczęściej bakterii) w drogach moczowych. U zdrowego człowieka drogi moczowe powyżej zwieracza pęcherza w warunkach prawidłowych są jałowe. Czasami jednak drobnoustroje przenikają i namnażają się w drogach moczowych powodując stan zapalny. Mówimy wówczas o zakażeniu układu moczowego. 1

Zakażenia układu moczowego występuje 50 razy częściej u kobiet niż w u mężczyzn, ze względu na budowę anatomiczną. U 20% kobiet ZUM wystąpi chociaż jeden raz w ciągu życia. 1

Infekcja dolnych dróg moczowych znana jest jako zapalenie pęcherza, a infekcja górnych dróg moczowych jako odmiedniczkowe zapalenie nerek.

Z klinicznego punktu widzenia najbardziej istotny jest jednak podział na zakażenia:

  • Powikłane - wywołane nietypowymi drobnoustrojami występujące:
    • u osób utrudnieniem prawidłowego odpływu moczu z nerki przez złogi, guzy lub zwężenia w drogach moczowych
    • u osób z wadami w budowy anatomicznej dróg moczowych
    • u osób z upośledzeniem ogólnoustrojowych lub miejscowych mechanizmów obronnych
    • inne czynniki ryzyka: ciąża, cukrzyca, podeszły wiek
  • Niepowikłane - wywołane przez typową bakterię, np. E.coli
    • u młodej osoby bez upośledzonych ogólnoustrojowych lub miejscowych mechanizmów obronnych
    • bez anatomicznych lub czynnościowych zaburzeń utrudniających odpływ moczu. 2

Ważne!
Obecność bakterii w układzie moczowym nie zawsze prowadzi jednak do rozwoju stanu zapalnego i może nie dawać objawów choroby. Jeżeli brak jest objawów zakażenia, a badania wykazują obecność bakterii, to mówimy o bakteriomoczu bezobjawowym, który zwykle nie wymaga leczenia. 1

Zakażenie układu moczowego – przyczyny i czynniki sprzyjające wystąpieniu ZUM

Najczęstszą przyczyną zakażenia układu moczowego jest bakteria Escherichia coli (E. coli), która potocznie nazywana jest pałeczką kałową (powszechnie występuje w jelicie grubym). Czasami zdarza się, że bakteria ta przedostaje się z okolic odbytu do ujścia cewki moczowej, dalej do pęcherza, a niektórych przypadkach wyżej – do jednej lub obu nerek. 1

Czynniki sprzyjające występowaniu ZUM:

  • powstrzymywanie oddawania moczu,
  • brak całkowitego opróżniania pęcherza w czasie mikcji,
  • cewnikowanie lub inne zabiegi urologiczne,
  • kamica moczowa – utrudniony odpływ moczu z nerek oraz podrażniona błona śluzowa, bardziej podatna na przyleganie bakterii,
  • aktywność seksualna – dotyczy głównie kobiet, ze względu na budowę anatomiczną,
  • ciąża - zmniejszenie napięcia mięśniówki pęcherza moczowego i moczowodów oraz ucisk powiększonej macicy na moczowody, powodują zastój moczu i cofanie się moczu do moczowodów,
  • cukrzyca – obecność glukozy w moczu stwarza bakteriom sprzyjające warunki do rozwoju,
  • wiek – starzenie się może powodować upośledzenie aktywności przeciwbakteryjnej wydzieliny gruczołu krokowego; ustanie hormonalnej czynności jajników po menopauzie i zmiany fizjologicznej flory pochwy i sromu; zaburzenie w opróżnianiu pęcherza moczowego na skutek powiększenia gruczołu krokowego lub opadania macicy. 1,2

Jak rozpoznać ZUM? – Objawy

Zakażenie dolnych dróg moczowych:

  • bolesne parcie na mocz,
  • ból lub pieczenie podczas oddawania moczu (dyzuria),
  • częstomocz,
  • pobolewanie w dole brzucha,
  • możliwy krwiomocz (wynik zapalenia błony śluzowej pęcherza),
  • umiarkowana gorączka.

Przy zakażeniu górnych dróg moczowych mogą wystąpić objawy ogólne:

  • gorączka (>38°C),
  • ból w okolicy nerek (po lekkim uderzeniu pięścią w dolną część pleców, tzw. objaw Goldflamma),
  • nudności,
  • wymioty.

Jeżeli objawy zakażenia pęcherza były zignorowane i nieleczone, po kilku dniach mogą pojawić się objawy zakażenia nerki. 1,2

Ważne!
Ból lub pieczenie w czasie oddawania moczu nie muszą świadczyć o zakażeniu układu moczowego. Takie objawy mogą wskazywać na zapalenie cewki moczowej, wywołane najczęściej przez chlamydie lub dwoinki rzeżączki przenoszone drogą płciową. U kobiet przyczyną zapalenia cewki moczowej może być również zapalenie pochwy, najczęściej na tle grzybiczym (towarzyszące upławy i ból podczas stosunku płciowego).1

Przeciwdziałanie zakażeniu układu moczowego – Jakie są sposoby leczenia?

W sytuacji wystąpienia objawów lub podejrzenia zakażenia układu moczowego należy udać się do lekarza w celu ustalenia przyczyny dolegliwości i postępowania leczniczego. Konieczne będzie wykonanie badania moczu, a niekiedy również krwi. Jeśli lekarz zauważy nieprawidłowości w układzie moczowym lub możliwe powikłania, może zlecić wykonanie badań obrazowych, jak:

  • USG nerek i dróg moczowych,
  • urografia
  • tomografia komputerowa.

Zapalenie pęcherza - leczenie
W przypadku pojawienia się objawów zapalenia pęcherza u młodej, dotychczas zdrowej osoby, która nie gorączkuje, nie wymiotuje oraz nie jest w ciąży – leczenie polega na kilkudniowym przyjmowaniu antybiotyku zaleconego przez lekarza w oparciu o antybiogram (wyniki posiewu moczu) lub innego chemioterapeutyka, który zazwyczaj stosuje się w zakażeniu wywołanym przez E. coli, np. trymetoprym. U kobiet w ciąży należy podjąć leczenie także wtedy, gdy ZUM przebiega bezobjawowo, a o jego istnieniu świadczy tylko dodatni wynik posiewu moczu. Należy jednak pamiętać, że nie wszystkie antybiotyki mogą być bezpiecznie stosowane w okresie ciąży, dlatego w każdym przypadku o sposobie i środkach leczenia decyduje lekarz. 1

Odmiedniczkowe zapalenie nerek - leczenie
W przypadku pojawienia się objawów zakażenia nerek (gorączka, wymioty, ból w okolicy lędźwi) zazwyczaj konieczna jest hospitalizacja oraz stosowanie antybiotyków dożylnie lub domięśniowo. Proces leczenia zwykle trwa od 10 do 14 dni – początkowo w szpitalu do całkowitego ustąpienia dolegliwości oraz gorączki, a następnie w domu. 1

Jako uzupełnienie terapii w zakażeniu układu moczowego warto zastosować lek rozkurczowy, np. drotawerynę, która działa w stanach skurczowych mięśni gładkich układu moczowego. Pomaga łagodzić dolegliwości, np. bolesne parcie na mocz. 3

W przypadku niepowikłanego zapalenia pęcherza u młodej osoby nie ma konieczności wykonywania badań kontrolnych po zakończeniu leczenia. W zdecydowanej większości przypadków ZUM zostaje całkowicie wyleczone po przyjmowaniu przez odpowiednio długi czas właściwego antybiotyku. W przypadkach powikłanych zakażeń układu moczowego, po upływie tygodnia lub dwóch od zakończenia leczenia, dobrze jest wykonać badania kontrolne moczu w celu wykluczenia powikłań. W przypadku ciężarnej, u której w trakcie ciąży wystąpiło zakażenie układu moczowego (lub bezobjawowy bakteriomocz) konieczne jest wykonywanie okresowo kontrolnych posiewów moczu. 1

Zapobieganie zakażeniom układu moczowego

Unikanie zakażeń układu moczowego jest szczególnie ważne w przypadku tych osób, u których mają one charakter nawracający. W tym celu warto stosować w życiu codziennym poniższe zasady:

  • wypijać w ciągu doby odpowiednio dużą ilość wody (min. 1,5 litra)
  • wprowadzić do codziennej diety sok z żurawiny, którego właściwości utrudniają bakteriom przyleganie do błony śluzowej dróg moczowych (wyciąg z owoców żurawiny jest dostępny również w tabletkach)
  • oddawać mocz regularnie, od razu po wystąpieniu potrzeby, unikać odwlekania mikcji
  • dbać o codzienną higienę narządów płciowych i ich okolic, zwłaszcza przed stosunkiem płciowym; zawsze w kierunku od przodu do tyłu, co ogranicza przemieszczanie bakterii z okolicy odbytu w okolicę ujścia cewki moczowej. 1

Artykuł opracował Dział Medyczny CHC Sanofi

  • 11. dr med. Robert Drabczyk, Zakażenie układu moczowego, https://www.mp.pl/pacjent/nefrologia/choroby/chorobyudoroslych/51947,zakazenie-ukladu-moczowego dostęp 26.02.2019
  • 22. prof. dr hab. med. Waleria Hryniewicz, dr hab. med. Michał Holecki Rekomendacje diagnostyki, terapii i profilaktyki zakażeń układu moczowego u dorosłych, Narodowy Instytut Leków, Warszawa 2015; http://antybiotyki.edu.pl/wp-content/uploads/Rekomendacje/uklmoczowyinternet.pdf dostęp 26.02.2019
  • 33. ChPL No-Spa 40mg 10/2017

SAPL.DRT.19.02.0296


Wybierz odpowiedni wariant NO-SPY dla siebie!


Przeczytaj również

Używamy plików cookies, aby ułatwić korzystanie z tego serwisu.
Zmień ustawienia swojej przeglądarki, jeżeli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na dysku Twojego komputera. Polityka cookies

×