Sanofi
A A A

OSTRY BRZUCH I OSTRY BÓL BRZUCHA – OBJAWY I SPOSOBY LECZENIA

objawy_ostrego_brzucha_nospa_2

Ból brzucha to bardzo częsta przyczyna wizyt w przychodniach, na izbach przyjęć, na oddziałach SOR, a także w miejscach nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej – potrafi bowiem złapać nagle i niespodziewanie oraz mieć ostry przebieg. Ostry ból brzucha to bardzo niespecyficzny objaw, który może wskazywać na wiele dolegliwości, dlatego tak istotna jest właściwa diagnostyka, która wyznaczy tor leczenia.

Ostry ból brzucha, zależnie od przyczyny, może wymagać leczenia farmakologicznego czy interwencji chirurgicznej w przypadku poważniejszych chorób. Jakie są przyczyny i objawy ostrego brzucha? Jak leczyć tę dolegliwość?

Czym jest ostry ból brzucha?

Ostry ból brzucha jest silnym bólem pojawiającym się nagle i szybko narasta. Ma zazwyczaj charakter somatyczny. Ostry brzuch to objaw chorób o ostrym przebiegu, które mogą wymagać pilnej wizyty u lekarza celem właściwej diagnostyki i wprowadzenia leczenia.

Rodzaje bólu brzucha

Wyróżnia się trzy typy bólów brzucha:

  • trzewny,
  • somatyczny,
  • odniesiony.

To rozróżnienie pod względem patomechanizmu. Większość przypadków występowania bólu brzucha związana jest z receptorami bólu trzewnego.

Ból somatyczny powstaje w wyniku pobudzenia receptorów bólu ściany brzucha, mięśni, skóry oraz otrzewnej ściennej przez somatyczne włókna odpowiedzialne za czucie. Ból tego rodzaju jest wyraźnie zlokalizowany i odczuwalny blisko miejsca zmienionego chorobowo, a także nagle powstający, przedłużający się i nasilający się w razie ruchu, kaszlu, głębszego oddechu czy zmiany pozycji. Umiejscawia się zazwyczaj po jednej ze stron ciała i powoduje wzrost napięcia mięśni brzucha z racji towarzyszącej obrony mięśniowej.

Receptory bólu trzewnego znajdują się w błonach mięśniowej i śluzowej narządów ruchu, a także na powierzchni błon surowiczych. Ból trzewny cechuje się słabym zlokalizowaniem oraz kolkowym, tępym, rozlanym, palącym czy kurczowym charakterem. Bóle trzewne przemijają i nawracają albo powoli narastają, a nasilenie obserwowane jest w spoczynku. Dodatkowe objawy, często pojawiające się przy bólu trzewnym, to nudności, wymioty, uczucie niepokoju. Wyróżnia się 3 regiony w obrębie jamy brzusznej, które związane są ze źródłem bólu trzewnego: gdy źródłem bólu jest żołądek, dolny odcinek przełyku oraz dwunastnica, odczuwalny jest w nadbrzuszu, jeśli jelito cienkie – ból odczuwalny jest w okolicach pępka oraz jeśli źródłem bólu jest jelito grube – ból odczuwalny jest w podbrzuszu.

Przyczyny ostrego bólu brzucha

Co wywołuje ostry ból brzucha? Zasadniczo są to przyczyny chirurgiczne lub internistyczne. Ostry brzuch chirurgiczny wymaga operacji i najczęściej występuje z powodu rozlanego czy ograniczonego zapalenia otrzewnej. Dolegliwości o podłożu internistycznym mogą wynikać z szeregu chorób żołądka, wątroby, trzustki, jelit, nerek czy z przyczyn metabolicznych i ginekologicznych. Co więcej, zdarzają się tzw. czynnościowe bóle brzucha, które chociaż mają przewlekły przebieg, to w początkowej fazie czasem dają ostre objawy odczuwalne jako silny ból brzucha.

Objawy ostrego brzucha

Jeśli chodzi o ostry brzuch, objawy mogą różnić się zależnie od przyczyn dolegliwości. Ostry brzuch chirurgiczny cechuje się samoistnym bólem, nasilającym się przy uciskaniu, obroną mięśniową, zatrzymaniem stolca i gazów oraz tzw. ciszą w brzuchu, czyli brakiem szmerów perystaltycznych wskutek porażenia jelit. Chorzy zmagający się z tego rodzaju bólem leżą spokojnie, bo ruch nasila objawy. Z kolei ból o podłożu internistycznym ma bardziej kolkowy, tępy charakter, a pacjenci odczuwają niepokój ruchowy.

Diagnostyka ostrego brzucha

Rozróżnienie, jakie są przyczyny ostrego bólu brzucha, jest niezwykle ważne, bo pozwala skierować pacjenta na leczenie chirurgiczne lub farmakologiczne. Podstawą wczesnej diagnostyki jest wywiad lekarski, obejmujący zagadnienia takie jak:

  • charakter bólu i jego natężenie oraz czas trwania,
  • lokalizację bólu oraz kierunek promieniowania,
  • związek czasowy bólu z przyjmowanymi posiłkami,
  • czynniki nasilające oraz uśmierzające ból,
  • dodatkowe objawy, np. nudności, gorączka, wymioty, wzdęcia,
  • częstotliwość wypróżnień,
  • przyjmowane leki,
  • współistniejące choroby.

Ponadto lekarz dokonuje badania fizykalnego poprzez oglądanie brzucha, opukiwanie i osłuchiwanie. W razie konieczności zlecane są badania pomocnicze, to jest:

  • morfologia i badanie biochemiczne krwi,
  • badanie moczu i stolca,
  • EKG,
  • RTG jamy brzusznej,
  • USG jamy brzusznej,
  • RTG klatki piersiowej.

Leczenie ostrego brzucha

Leczenie zależne jest od przyczyn ostrego brzucha i powinno w pierwszej kolejności mieć na celu ich wyeliminowanie, co czasem wiąże się z operacją. Jeśli jednak ostry brzuch nie ma charakteru chirurgicznego a internistyczny, stosuje się leczenie farmakologiczne. Wiele przypadłości wymaga przede wszystkim złagodzenia dolegliwości bólowych, by poprawić komfort życia pacjenta. W tym celu przepisuje się różne rodzaje leków, takich jak:

  • przeciwbólowe, np. niesteroidowe leki przeciwzapalne czy nawet leki opioidowe. Stosowane m.in. przy kolce żółciowej,
  • leki rozkurczowe, np. z drotaweryną jak No-Spa. Leki rozkurczowe są wskazane w kolce żółciowej czy nerkowej.

Źródła medyczne:

1 Kaczka Aleksandra, Małecka-Panas Ewa, „Bóle brzucha”, Pediatr Med Rodz 2011, 7 (1), p. 9-16, dostęp online: http://psjd.icm.edu.pl/psjd/element/bwmeta1.element.psjd-faebace0-812f-43bb-8ffb-3bd5ada17ae1/c/bole-brzucha.pdf [stan na dzień: 17.04.2020]

2 LeLeiko S. Neal, Ross Albert, , „Ostry ból brzucha”, dostę online: https://podyplomie.pl/publish/system/articles/pdfarticles/000/012/302/original/51-62.pdf?1473159688 [stan na dzień: 17.04.2020]

3 Putowski Maciej, Podgórniak Marta, Piróg Marta, Zawiślak Jacek, Opielak Grzegorz, Cyganok Mikołaj, Smoleń Agata. „Ból brzucha jako częsta przyczyna interwencji medycznych lekarzy pierwszego kontaktu”, dostęp online: http://www.ojs.ukw.edu.pl/index.php/johs/article/download/3699/4997 [stan na dzień: 17.04.2020]

MAT-PL-2101000-1.0-04.2021


Wybierz odpowiedni wariant NO-SPY dla siebie!


Przeczytaj również

Używamy plików cookies, aby ułatwić korzystanie z tego serwisu.
Zmień ustawienia swojej przeglądarki, jeżeli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na dysku Twojego komputera. Polityka cookies

×